Барысы да балачактан башлана

Эльвира Арсланова, хәзер инде Эльвира Флоридовна, Чишмә поселогының «Светлячок» балалар бакчасының яшь тәрбиячесе. Аның биредә булуы очраклы түгел, ул үзе дә сабый чагында шушы балалар бакчасына йөргән, кайчандыр дуслары белән уйнаган, тәрбиячеләренең хәстәрлеген тойган, ә хәзер үзе шул урынга эшкә килгән.

«Светлячок» балалар бакчасының мөдире һәм бер үк вакытта Эльвираның тәрбиячесе Диләрә Таһир кызы Мөдәрисова елмаеп һәр чыгарылышның фотоальбомнарын күрсәтә. Анда истәлекле кадрлар: биредә үткән бәйрәмнәр, балаларның саф һавада йөрүе, беренче рәсемнәре, сабыйларның шат йөзләре... Бер битендә – кечкенә Эльвира. Бу фотоларга карап, буыннар дәвамчанлыгының ничек эшләвен аңлыйсың: кайчандыр аңа салынган җылы һәм якты хисләрне еллар узгач ул үзе тәрбияләүче балаларга өләшә.

– Мин шушы балалар бакчасында үстем, һәм нәкъ менә шунда тәрбияче булып эшләү – минем күптәнге хыялым иде, ниһаять, ул тормышка ашты. Эшнең җиңел түгеллеген аңласам да, курыкмадым, бигрәк тә өлкән төркем белән эшләү зур җаваплылык таләп итә. Тик мин уртак тел табарга тырышам, өйрәнәм, киңәш сорап мөрәҗәгать итәм, – ди Эльвира Флоридовна.

Хезмәттәшләре дә киңәш бирә. «Светлячок»та яшь белгеч өчен ярдәм системасы булдырганнар. Янәшәдә өлкән тәрбияче Оксана Камилевна Мананова, алыштырып эшләүче хезмәттәше Алена Александровна Гарифуллина, шулай ук балаларга ничек ярдәм итәргә кирәклеген һәрвакыт аңлатырга әзер булган укытучы-логопед та бар. Ә иң мөһиме, нәрсәнедер әлегә белмәвеңне әйтүе оят булмаган һәм ярдәм сорарга мөмкинлек булган дустанә мохит бар.

Әңгәмә барышында Эльвира Флоридовна берьюлы әллә никадәр әһәмиятле эш башкара: бер баланың толымын төзәтергә, икенчесен мактарга, бик үк матур килеп чыкмаган рәсем аркасында күз яшьләре түгүен күргәч, колагына пышылдап кына бер-ике җылы сүз әйтергә дә өлгерә, күз яше шунда ук елмаюга алышына. Балалар аңа тартыла, кочаклыйлар, сокланып карыйлар – әйтерсең лә ул тәрбияче генә түгел, ә аларны саклаучы, яклаучы бертуган апалары.

– Балалар менә шулай килеп кочаклыйлар, мин аларның җылы мөнәсәбәтен, яратуларын тоям.  Гаиләдә мин берүзем үстем, шуңа күрә, балаларга игътибар бирәсем килгәндер, мөгаен. Әти-әнием дә минем тәрбияче булырга теләвемне хупладылар, – ди Эльвира.

Әлеге вакытта Эльвира Арсланова балалар белән эшләүдән тыш, укуын да дәвам итә: югары уку йортында дефектолог белгечлеген үзләштерә. «Светлячок» коллективы моңа чын күңелдән шат һәм һәр баланың ихтыяҗларын тагын да тирәнрәк аңласын өчен аңа киләчәктә дә ярдәм итәргә әзер.

Быел Шөнгәккүл авылыннан Алсу Хөснетдинова да Чишмә районына эшкә кайткан. Ул «Мәктәпкәчә тәрбия» белгечлеге буенча М. Акмулла исемендәге БДПУ тәмамлаган. Алсу Азаматовна туган авылындагы «Ладушки» балалар бакчасының иң яшь тәрбиячесе.

Мәгариф идарәлеге белгече Рәмзилә Габидуллина ассызыклаганча, ике белгеч тә кайчандыр үзләре йөргән балалар бакчасында эшли.

– Туган як һәрвакыт ярдәм итә, - ди мәгариф идарәсендә методист булганчы озак еллар «Солнышко» балалар бакчасында тәрбияче һәм мөдир булып эшләгән Рима Собханкулова.

Бу фикер аеруча төгәл яңгырый: бу эшне якыннан белгәндә, үзеңә күптән таныш урында эшләгәндә, тәрбияче кешенең почмакта елап утырган баланы вакытында күреп алуының никадәр мөһим булуын хәтерләгәндә бары тик үз бурычларыңны гына үтәмисең, традицияне дә дәвам итәсең.

Бүген Башкортстанда яшь белгечләр эштән курыкмасыннар һәм үзе сайлаган һөнәр буенча эшләп калсыннар өчен барлык шартларны да тудырырга тырышалар. Рәмзилә Фәритовна сөйләгәнчә, Эльвина Арсланова һәм Алсу Хөснетдинова кебек, көндезге бүлектә укуларын тәмамлаган елда ук районга эшкә кайткан яшь белгечләргә дүрт оклад күләмендә бер тапкыр бирелә торган түләү каралган. Моннан тыш, алар өч ел дәвамында ай саен окладка билгеле бер өстәмә алып торачаклар.

Хезмәт юлын яңа гына башлап җибәргән яшь педагог өчен мондый ярдәм чаралары – үз хезмәтенең кадерле булуына, аңа тыныч кына укырга, тәҗрибә тупларга, тырышлык салырга, акча җиткерү турында уйлап баш ватмыйча эшләргә мөмкинлек бирелүенә ышаныч. Бу – иң мөһименә – балаларга игътибар туплау мөмкинлеге.

Диләрә Таһир кызы, Эльвира Арсланова турында сөйләгәндә, горурлыгын яшерми:

– Без яшь белгечне бик теләп эшкә алдык, чөнки аны үзебез тәрбияләдек. Аның тиешле белеме, иң мөһиме, балалар белән эшләргә ихлас теләге бар. Ярдәм итәргә тырышабыз, бездә остазлык системасы җайга салынган. Өлкән тәрбияче, хезмәттәшләр – барысы да янәшәдә. Балалар Эльвира Флоридовна төркеменә бик теләп йөриләр, аның килүенә шатланалар. Без аңа ныклы сәламәтлек телибез, барысы да уңышлы булсын, безнең белән озак еллар эшләсен.

Бу сүзләрдә – һөнәрнең асылы: белемне генә түгел, ә мөнәсәбәтне дә тапшыру. Балага аяк киеме кияргә генә өйрәтү түгел, ә хаталануның гадәти хәл булуын, ярдәм сорауның оят түгел икәнен, балалар бакчасында аны көтүләрен һәм яратуларын күрсәтү.

Эльвира Флоридовнаның балалар белән ничек эшләвенә карап, шуны аңлыйсың: осталык ул идеаль конспектларда да, планны камил үтәүдә дә түгел. Ул янәшәдә булу, вакытында күреп алу, кочаклап алу һәм «синең кулыңнан килә, син булдырачаксың» дип әйтеп баланың күңелен күтәреп җибәрә белү сәләтендә.

Башкортстан балалар бакчасыннан алып колледж һәм югары уку йортына кадәр булган өзлексез тел һәм гомуми белем бирү системасын төзи. Бу эшнең алгы сафында Башкортстан Республикасы Башлыгы Радий Хәбиров кушуы буенча төбәктә ачылган полилингваль мәктәпләр тора. Әмма бу системаның нигезе нәкъ менә мәктәпкәчә яшьтә салына: сабыйларның сөйләшергә генә түгел, тыңларга да, уйнарга гына түгел, килешә белергә дә, игътибар алырга гына түгел, үзең дә игътибар бирергә өйрәнгән төркемнәрдә.

Тәрбиячеләр балага, әгәр янәшәдә ярдәм итәргә әзер кешеләр булса, дөньяның матур һәм аңлаешлы булуын күрсәтүче беренче олы кешеләр. Алар хәрефләр һәм саннарны гына түгел, ә иң мөһим әйберләрне: сабырлыкны, шәфкатьлелекне, башкаларның уңышына куана белүне һәм берәр нәрсә килеп чыкмаса, бирешмәскә кирәклекне өйрәтәләр.

Тәрбиячеләр көне – көн саен балаларга белем генә түгел, үз йөрәк җылысын да бүләк итүчеләргә, төркемдәге һәр баланың исемен истә тоткан, кемнең караңгыдан курыкканын, кемнең космонавт булырга хыялланганын белгән, гади иртәне кечкенә маҗарага, ә уңышсыз килеп чыккан рәсемне горурлык сәбәбенә әйләндерә белүче кешеләргә рәхмәт әйтү өчен бер сәбәп.

Тәрбиячеләргә сизгерлекләре, һәр балада шәхес күрә белүләре һәм аның шәхес буларак ачылуына сак кына ярдәм итүләре өчен рәхмәт. Балаларга тыныч, кызыклы һәм имин булган мохит тудырганыгыз, өйгә арып кайтсагыз да, күзләрегездән нур балкып торганы өчен рәхмәт, чөнки бүген кемдер беренче тапкыр үзе курткасын кигән, кемдер уенчыгын бүлешергә өйрәнгән, ә кемдер гади генә итеп: «Мин сезне яратам», – дигән.

Аерым рәхмәт сүзләрен тәҗрибә уртаклашкан һәм яшь белгечләргә ярдәм иткән остазларга юллыйбыз. Һәм, әлбәттә, әлеге һөнәрнең ветераннарына – дистәләрчә еллар дәвамында мәктәпкәчә тәрбия бирүнең иң яхшы традицияләрен саклап калган һәм үстергән кешеләргә – олы хөрмәтебезне белдерәбез.

Һәр тәрбияченең бу мөһим эшне дәвам итәр өчен көче һәм илһамы җитәрлек булсын. Яныгызда һәрвакыт ярдәм итәргә әзер хезмәттәшләрегез, хезмәтегезне бәяләгән җитәкчелек һәм сезнең бу һөнәрне ни өчен сайлаганыгызны көн саен искә төшереп торучы балалар булсын.

Тәрбиячеләр көне белән сезне!